Ralf is al 25 jaar werkzaam bij Koninklijke Visio, een expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen. Hij woont in Sittard en gebruikt zijn hele leven al een witte stok. Sinds 17 jaar is hij compleet blind, voor die tijd zag hij slechts 4 procent met het ene oog en 6 procent met het andere. Ralf is een taststokgebruiker. ‘De stok geeft aan dat ik een visuele beperking heb, maar is voor mij veel meer: mijn stok is zoals de benen voor jou zijn. Belangrijk dus,’ legt hij uit. ‘Ik gebruik een zogenaamde telescoopstok, een taststok uit twee delen. Ik ga tikkend over straat. Iets wat je sinds 2000 niet meer zoveel ziet en hoort. Vanaf die datum kwamen er steeds meer stokken met een rolpunt. Ik ben zo gewend om te tikken dat ik het niet meer kan ombuigen naar een stok waarmee ik moet rollen.’

Enorme uitdaging

Ralf werkt vooral vanaf huis en gaat slechts één dag per week naar kantoor. Thuiswerken vindt hij een uitkomst. ‘Wanneer ik me in het verkeer begeef, kost dat me enorm veel energie. Ik loop van verkenningspunt naar volgende verkenningspunt. Ik ken mijn routes en weet wanneer ik bijvoorbeeld trappen kan verwachten. Zo loop ik naar mijn bakkertje om de hoek. Daar waar ik geen herkenningspunten heb, wordt het een uitdaging. Ik ben dan niet alleen aangewezen op mijn taststok, maar ook op mijn gehoor. Op zulke momenten gebruik ik ook de klikmethode, de echolocalisatie. Door met mijn tong te klikken, kan ik horen of er iets voor me staat.’

Elektrische en gemotoriseerde voertuigen

In de loop van de jaren vindt Ralf het steeds ingewikkelder om zich in het verkeer te begeven. Niet alleen vanwege de vele vervoersbewegingen, maar ook door de verharding van de maatschappij en de haast die iedereen heeft. ‘Haast en korte lontjes maken een gesprek vaak onmogelijk’, zo vertelt Ralf. ‘Je moet een goed praktisch probleemoplossend vermogen hebben en altijd op je hoede zijn. Er kan zomaar ineens een bestelbusje op de stoep staan. Of je wordt van je sokken gereden door een elektrische step of fatbike. Voor hulphonden is dat ook een enorm probleem. En je hebt natuurlijk de elektrische auto’s. Ik hoor ze niet aankomen en kan ook niet bepalen wat de voor- of achterkant van het voertuig is. Hun rijrichting kan ik dus niet inschatten. Dit in tegenstelling tot een motorvoertuig waarbij ik kan horen waar de motor zich bevindt. Zodra we volledig zijn overgestapt op enkel elektrische vervoersmiddelen, zal het stiller worden op straat en kan ik weer op mijn gehoor afgaan. Maar de mix van elektrische en gemotoriseerde voertuigen is een linke cocktail.’

Verkeerslichten met een rateltikker 

De weg oversteken is voor mensen met een visuele beperking lastig. Gelukkig heb je op steeds meer plekken in het land verkeerslichten met een rateltikker, een akoestisch hulpmiddel. Maar dat is niet altijd het geval. Ralf: ‘Sowieso probeer ik altijd over te steken bij een zebrapad met verkeerslichten. De rateltikker maakt het oversteken een stuk veiliger. In Nederland zijn we koploper als het gaat om verkeerslichten met een goed werkend rateltiksysteem. In Duitsland hoor je ook piepjes, zowel wanneer het licht op rood als op groen springt.’ Lachend: ‘Ik ben er nooit achter gekomen hoe dat werkt.’ 

Kennis van de witte stok

Wat doet Ralf als er geen zebrapad of verkeerslicht is? ‘Dat maakt oversteken een stuk lastiger’, vertelt hij. ‘Ik ben dan aangewezen op mijn gehoor en de kennis van andere verkeersdeelnemers. Als ik wil oversteken, dan steek ik mijn taststok recht voor me uit. Dat is het teken dat ik ga oversteken. Andere weggebruikers moeten dan stoppen. Als ik denk dat het veilig is, steek ik over. Ik hoop altijd dat, mocht ik een verkeerde inschatting hebben gemaakt, mensen alsnog stoppen. Mijn advies aan andere blinden en slechtzienden? Twijfel niet. Voel je je veilig? Ga dan ook lopen. Anders gaat het juist fout.’ 

Overal goede internetverbinding

Ondanks de vele uitdagingen in het verkeer, ziet Ralf dat er ook heel veel goed gaat. ‘Nederland is koploper als het gaat om aangepaste oversteekplaatsen en verkeerslichten met een ratelsysteem’, weet hij. ‘We houden tijdens het invullen van onze infrastructuur dus goed rekening met visueel gehandicapte mensen. We willen dat iedereen kan participeren, ook mensen met beperkingen. Er is hier bijvoorbeeld altijd en overal goede internetverbinding. Ontzettend belangrijk, de apps helpen ons namelijk enorm. Wist je dat er zelfs een app is die je kan vertellen wanneer een verkeerslicht op groen springt?’

Stakingen in het openbaar vervoer

Er zijn ook wat verbeterpuntjes, vindt Ralf. ‘Mensen staan er niet bij stil, maar bedenk dat als er in het ov gestaakt wordt, ons leven totaal ontwricht is. Andere ov-reizigers pakken dan de auto of de fiets, maar wij kunnen dat niet. Ons dagelijks leven staat op deze momenten compleet stil. We kunnen dan nergens heen’. 

Hulp bieden; fijn of juist niet? 

Als laatste: waar kunnen mensen zonder beperking helpen als ze iemand met een witte stok in het verkeer zien? ‘Ten eerste; wil je hulp bieden, doe dat dan vooral. Stel de vraag: ‘joh, kan ik iets voor je doen’? Ga niet aan me trekken, pak me niet zomaar vast. Pak zeker mijn stok niet. Met goede bedoelingen kun je verkeerde dingen doen. Trek je mij bijvoorbeeld van de geleidelijn op het station af, dan ben ik totaal gedesoriënteerd. Mijn trein op tijd halen wordt dan wel een hele grote uitdaging.’ Lees ook het verhaal van Vincent.