Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat startte het programma Doortrappen in 2018. Aanleiding waren de stijgende ongevallencijfers onder 65-plussers. Vooral de enkelvoudige ongevallen namen toe. Dan kom je als fietser eigenhandig ten val. Bijvoorbeeld doordat je tegen een paaltje fietst of valt tijdens het op- of afstappen. Met Doortrappen wil het ministerie oudere fietsers helpen met plezier en vertrouwen te blijven fietsen. Veilig Verkeer Nederland is partner van Doortrappen en organiseert verschillende activiteiten om fietsers nog vele veilige kilometers te laten maken. Hoe dat eruitziet? We vragen het Ingrid Wetser en Anne Wuijts van Veilig Verkeer Nederland. Zij kennen het programma Doortrappen door en door.
Waarom Doortrappen nodig is
Oudere fietsers hebben vaak al veel ervaring. Maar het verkeer verandert. ‘Fietspaden worden drukker en nieuwe voertuigen verschijnen op de weg’, zegt Ingrid, projectleider educatie 65+. ‘Denk aan e-bikes en fatbikes. Ook neemt afleiding toe, zoals smartphonegebruik. Hierdoor ontstaan nieuwe risico’s. Tel daarbij op dat je lichaam verandert naarmate je ouder wordt. Zicht, gehoor, spierkracht en reactievermogen nemen af. Daarom is het opfrissen van je fietskennis belangrijk. Net als het oefenen van de fietsvaardigheden.’
Opfrissen op je eigen manier
Dat opfrissen en oefenen gebeurt in heel Nederland. Binnen verschillende gemeenten en op verschillende manieren. Het programma wordt landelijk aangestuurd. Provincies en gemeenten voeren het uit. Hierin kiest elke regio een eigen aanpak, passend bij de lokale behoefte. Anne, projectleider team uitvoering projecten en Doortrappencoördinator in Noord-Brabant: ‘Veilig Verkeer Nederland organiseert activiteiten zoals opfriscursussen, fietsquizzen en fietsroutes. In Friesland, Groningen en Drenthe zijn aanvullend Fiets Vitaal Teams actief. Deze enthousiaste teams staan op markten en informeren fietsers over veilig fietsen.’ Naast de inzet van eigen activiteiten stimuleert Veilig Verkeer Nederland kennisdeling met andere partijen. ‘Zo organiseerden we vorig jaar een Doortrappen-dag voor professionals die zich inzetten voor oudere fietsers,’ vertelt Anne. ‘Dat deden we samen met provincie Noord-Brabant in het Willem II-stadion in Tilburg. Ruim 135 deelnemers volgden workshops en wisselden ervaringen uit. Met als doel om het activiteitenaanbod en de infrastructuur voor oudere fietsers in hun werkgebied te verbeteren. Die lokale aandacht voor deze groep fietsers maakt het programma Doortrappen zo sterk.’
Programma raakt meer dan verkeersveiligheid
Doortrappen is er dus voor de oudere fietser. Om hen zo lang mogelijk veílig te laten genieten van de vrijheid die fietsen biedt. ‘Als Veilig Verkeer Nederland richten we ons op de verkeersveiligheid’, geeft Ingrid aan. ‘Daarom past het programma Doortrappen zo goed bij ons. De activiteiten staan in het teken van veiligheid en vitaliteit. Fietsen doet ook veel voor de geestelijke gezondheid. Het draagt bij aan de zelfredzaamheid. Zelf je boodschappen kunnen doen of op de koffie gaan bij die goede bekende. Dat het meerdere kanten raakt, maakt Doortrappen zo waardevol.’ Ook mooi meegenomen is het sociale karakter. De Doortrappen-activiteiten zijn gezellig, mensen ontmoeten elkaar. ‘Dat was eerst geen doel’, zegt Anne. ‘Maar het bleek wel belangrijk. Deelnemers waarderen dit enorm. Het verlaagt ook de drempel om mee te doen.’
In de groei
Door de jaren heen is het programma Doortrappen gegroeid. Er komen steeds meer gemeenten en activiteiten bij. Ook Veilig Verkeer Nederland blijft het aanbod verbeteren en vernieuwen. Anne: ‘We ontwikkelden bijvoorbeeld een fietsparcours: een praktisch oefentraject om je vaardigheden te testen. Ook introduceerden we de Fiets Probeer & Beleefdag. In samenwerking met verschillende partners maken deelnemers daar kennis met allerlei soorten (aangepaste) fietsen. Zoals e-bikes, lage-instapfietsen en stabiele driewielers. Sommige fietsen hebben technische snufjes, die innovaties worden volop uitgeprobeerd! Deze dag was vorig jaar een groot succes en organiseren we dit jaar nog eens.’ Wat ook groeit, is de rol van Veilig Verkeer Nederland. Ingrid: ‘Veel gemeenten willen iets doen voor hun oudere fietsers. En weten ons steeds beter te vinden als ze hulp nodig hebben. Zoals voor een VVN Opfriscursus Fiets, een workshop fietsvalpreventie of een nieuwe activiteit. We ontzorgen gemeenten volledig door ook de uitvoering op te pakken. We zorgen voor een locatie, materialen en nemen de werving van deelnemers op ons. Ook hebben we een flinke achterban. Dat betekent: heel veel hulp. Een activiteit of project is niet snel te groot voor ons. Onze vrijwilligers zijn allemaal enthousiaste mensen, die graag meehelpen.’
Hoe trap jij door?
Voor jong tot oud geldt dus: blijf lekker fietsen. Het is leuk, gezond en houdt je mobiel. Door regelmatig te fietsen en aandacht te hebben voor veilig gedrag onderhoud je je vaardigheden. Daarmee leg je nu al de basis voor later. Ingrid: ‘Jong geleerd is oud gedaan. In sommige gemeenten bieden we een fietstocht met leuke en leerzame opdrachten voor grootouders en hun kleinkind(eren) aan. Zo maken ze samen kilometers. Wordt fietsen lastiger? Denk eens na over beweegoefeningen of hulpmiddelen. Zoals een fietsspiegel of een ander type fiets. Zo geniet je zo lang mogelijk van de vrijheid die fietsen biedt.’